Steeds vaker komen patiënten met meerdere, onderling verweven problemen in behandeling. Hoe bied je dan zorg die aansluit bij de persoon achter de diagnoses? Tijdens deze studiedag verkennen we wat comorbiditeit, persoonlijkheidspathologie en trauma betekenen voor de behandeling. Onderzoekers en zorgverleners verbinden inzichten uit onderzoek met de praktijk van algemene psychiatrie 2 (AP2) bij AZT. In de namiddag kun je zelf verdiepen in concrete werkwijzen en casussen.

Programma

Vanaf 8.30 uur: onthaal

9.00 – 9.15 uur: Welkom en inleiding

Dr. An Haekens, medisch directeur AZT

09.15 – 09.45 uur: Steeds complexer? Over comorbiditeit en heterogeniteit, enkele cijfers van AZT

Patiënten in de derde lijn GGZ kenmerken zich steeds vaker door meervoudige en complexe problematieken, waarbij comorbiditeit eerder regel dan uitzondering is. Deze evolutie vraagt om een andere kijk op therapie, waarbij we niet langer uitgaan van één diagnose, maar zoeken naar passende behandelstrategieën voor de complexe realiteit van de patiënt.

Prof. dr. Eva Dierckx, stafmedewerker onderzoek AZT

09.45 – 10.15 uur: Waarom algemene psychiatrie toch niet zo algemeen is: de evolutie van de behandeling op algemene psychiatrie 2

Hoe is de doelgroep van AP2 veranderd? Dr. Joris Van Roy neemt ons mee langs gegevens over comorbiditeit, ernst, functioneren en trauma, en bespreekt de resultaten van de routine outcome monitoring (ROM). Hij laat zien hoe ook het therapieprogramma in de loop van de tijd mee evolueerde.

Dr. Joris Van Roy, psychiater algemene psychiatrie 2 en Hestia

10.15 – 10.45 uur: Pauze

10.45 – 11.30 uur: Wat als de behandeling van klinische stoornissen vastloopt door complicerende persoonlijkheidspathologie? Een benadering vanuit een klinisch stadiëringsmodel

Evidence-based behandelingen voor klinische stoornissen zoals depressies, angststoornissen en PTSS blijken voor patiënten effectief. Toch blijft het gewenste resultaat regelmatig uit. De behandeling stagneert, klachten keren terug of de werkrelatie loopt steeds opnieuw vast. Vaak speelt onderliggende persoonlijkheidspathologie daarbij een belangrijke, maar onvoldoende herkende rol. Dat roept lastige klinische vragen op. Moet de focus dan verschuiven naar de persoonlijkheidsstoornis zelf? En zo ja, hoe bepaal je de aard en ernst daarvan, en welke interventies passen bij welke patiënt?

In deze voordracht staat het klinisch stadiëringsmodel centraal als kader om deze vragen te beantwoorden.

Prof. dr. S.P.J. (Bas) van Alphen

Hoogleraar klinische ouderenpsychologie Maastricht University

Hoofd topklinisch centrum voor ouderen met persoonlijkheidsstoornissen Mondriaan Ouderen

Bijzonder hoogleraar klinische ouderenpsychologie Vrije Universiteit Brussel

11.30 – 12.30 uur: Traumasensitief en transdiagnostisch werken: een antwoord op de complexe GGZ van vandaag?

De psychiatrische praktijk van vandaag wordt steeds vaker geconfronteerd met complexe en meervoudige problematiek. Klassieke diagnostische kaders bieden belangrijke houvast, maar roepen tegelijk de vraag op hoe we kunnen blijven kijken naar de persoon achter de diagnoses en naar de onderliggende processen die verschillende klachten en stoornissen met elkaar verbinden.

In deze lezing verkennen we wat een traumasensitieve en transdiagnostische benadering kan betekenen binnen die complexe realiteit. Wat verandert er wanneer we niet alleen vertrekken vanuit afzonderlijke diagnoses, maar ook oog hebben voor gedeelde mechanismen, levensgeschiedenis, context en de impact van ingrijpende ervaringen?

We staan stil bij de mogelijkheden én de vragen die deze manier van kijken met zich meebrengt. Een uitnodiging om vertrouwde kaders opnieuw te bekijken — en samen te onderzoeken wat nodig is voor de GGZ van vandaag.

Lene Baumans, therapiecoördinator algemene psychiatrie, en Louise Desmit, psycholoog

12.30 – 13.30 uur: lunchpauze

Namiddag: verdiepingssessies in de praktijk. Kies per reeks een verdiepingssessie. Dezelfde vijf sessies worden zowel in reeks A als in reeks B aangeboden.

Reeks A: 13.30 – 14.45 uur

Reeks B: 15.00 – 16.15 uur

Sessies

Sessie 1 : Traumasensitief werken: Therapeutic Need Pyramid Framework

Traumasensitief werken klinkt soms als een complex en gespecialiseerd kader. Maar wat als de essentie net verrassend eenvoudig is? In deze verdiepende lezing duiken we in het Therapeutic Need Pyramid Framework en onderzoeken we hoe fundamentele behoeften richting kunnen geven aan onze therapeutische keuzes.

Van veiligheid en stabiliteit tot verbinding, verwerking en groei: wat heeft iemand op welk moment nodig om verder te kunnen? En hoe helpt dit kader ons om ook bij complexe problematiek te bepalen waar we best beginnen?

Door medewerkers van algemene psychiatrie 2

Sessie 2 : Emotieregulatie: ruimte maken voor emoties

Emotieregulatie gaat niet alleen over het omgaan met emoties die te intens worden. Soms zijn emoties juist moeilijk toegankelijk, worden ze nauwelijks herkend of is er weinig ruimte om ze te ervaren en te delen. In deze praktische en ervaringsgerichte workshop verkennen we verschillende manieren waarop we kunnen kijken naar emotieregulatie en hoe we als hulpverlener kunnen aansluiten bij wat iemand op dat moment nodig heeft. We staan stil bij de rol van zelfregulatie, co-regulatie, contact en afstand, en gaan samen op zoek naar manieren om emotionele ruimte en draagkracht te vergroten. We willen samen ervaren hoe we kunnen helpen wanneer voelen, verdragen én delen van emoties niet vanzelfsprekend is.

Door medewerkers van algemene psychiatrie 2

Sessie 3 : TRE als workshop voor de non-verbale therapie

TRE® (Tension & Trauma Releasing Exercises) is een lichaamsgerichte methode die via eenvoudige oefeningen een natuurlijk neurofysiologisch ontladingsmechanisme activeert. De methode biedt de mogelijkheid om op een veilige en gefaseerde manier lichamelijke spanning te verminderen, het lichaamsbewustzijn te vergroten en de capaciteit tot zelfregulatie te ondersteunen. Binnen een traumasensitief kader sluit TRE® aan bij de toenemende aandacht voor lichaamsgerichte processen die een rol kunnen spelen in het omgaan met stress en de gevolgen van ingrijpende ervaringen. Tijdens deze ervaringsgerichte sessie worden de uitgangspunten van TRE® toegelicht en krijgen deelnemers de mogelijkheid om de methode zelf te ervaren.

Psychomotorische therapeuten AZT

Sessie 4 : Trauma en verslaving

In de verslavingszorg ontmoeten we heel wat mensen met trauma en trauma-gerelateerde psychiatrische symptomen zoals PTSS en cPTSS. Het verslavingsgedrag is vaak een diep ingeslepen coping-strategie geworden om met de gevolgen van het trauma om te gaan. Bovendien leidt een leven met verslaving vaak tot nieuwe traumata. Het dubbeldiagnose-programma op Algemene Psychiatrie heeft een succesvol traumasensitief aanbod ontwikkeld waarbij mensen op een geïntegreerde wijze kunnen herstellen van hun trauma en hun verslavingsgevoeligheid. In deze sessie leggen dit uit aan de hand van theorie en treffende praktijkvoorbeelden.

Door dr. Peter Joostens, beleidsarts algemene psychiatrie en Kim Vos, psycholoog algemene psychiatrie

Sessie 5: Klinische stadiëring in de praktijk: eerste ervaringen

Een korte toelichting over het gebruik van stadiëringsinstrumenten en de mogelijke koppeling met behandeltrajecten, gebaseerd op eerste ervaringen uit onze klinische praktijk.

Door medewerkers van AZT

We sluiten de studiedag af met een netwerkmoment (receptie).

Accreditering ethiek & economie werd aangevraagd.