Vijftig jaar geleden zette Hestia een belangrijke beweging in gang met de vermaatschappelijking van zorg. Zorg moest dichter bij mensen komen, ingebed in hun leefomgeving en gedragen door een breed netwerk van professionele en informele partners. Vandaag staan we opnieuw voor grote uitdagingen. De zorgvraag wordt complexer, de druk op toegankelijkheid neemt toe en samenwerking wordt belangrijker dan ooit.

Tijdens deze studiedag blikken we terug op vijftig jaar vermaatschappelijkte zorg én kijken we vooruit. Samen met onderzoekers, experten en medewerkers verkennen we hoe we de oorspronkelijke ambitie kunnen vertalen naar de realiteit van vandaag en morgen. Welke lessen nemen we mee uit het verleden? Welke nieuwe antwoorden zijn nodig? En hoe bouwen we verder aan een toegankelijke, kwaliteitsvolle en mensgerichte geestelijke gezondheidszorg?

Programma

9.00 – 9.15 uur: Welkom en inleiding

Vijftig jaar na de start van de vermaatschappelijking van zorg staan we opnieuw voor belangrijke maatschappelijke uitdagingen. Zorgvragen worden complexer, de toegankelijkheid staat onder druk en samenwerking wordt steeds belangrijker. In deze openingssessie schetst Bert Lambeir waar de geestelijke gezondheidszorg vandaag staat en welke vragen zich aandienen voor de toekomst. Een introductie die de toon zet voor een studiedag over terugblikken, vooruitkijken en samen bouwen aan de zorg van morgen.

Bert Lambeir, algemeen directeur AZT

9.15 – 10.00 uur: Gedeelde zorg als motor voor een toegankelijke ggz

De toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg staat onder druk. Tegelijk groeit het besef dat complexe zorgvragen samenwerking vergen over organisaties en sectoren heen. In 2025 onderzocht LUCAS KU Leuven hoe intersectorale samenwerking op netwerk- en regioniveau kan bijdragen aan een betere toegang tot de geestelijke gezondheidszorg voor volwassenen.

Tijdens deze lezing presenteren Kathleen De Cuyper en Nele Van den Cruyce de belangrijkste onderzoeksbevindingen. Ze gaan in op inspirerende praktijken uit Vlaamse GGZ-netwerken, succesfactoren voor gedeelde zorg en de hefbomen die nodig zijn om de toegankelijkheid verder te versterken. Daarnaast formuleren zij aanbevelingen voor zowel zorgorganisaties als beleidsmakers die werk willen maken van een meer geïntegreerd en toegankelijk zorglandschap.

Dr. Kathleen De Cuyper is klinisch psycholoog en research manager verbonden aan LUCAS KU Leuven met ruime ervaring in zowel beleids- als praktijkgericht onderzoek. Haar werk focust op het bevorderen van toegankelijke, kwaliteitsvolle en geïntegreerde zorg.

Dr. Nele Van den Cruyce is sociologe en research manager person-centered care verbonden aan de LUCAS onderzoeksgroep (KU Leuven). In haar onderzoek focust zij op vermaatschappelijking van de zorg, inclusie en innovatieve praktijken binnen zorg en ondersteuning.

10.00 – 10.45 uur: Waarom een duurzame GGZ deel moet zijn van een lokaal ecosysteem

De vraag naar geestelijke gezondheidszorg neemt toe, terwijl financiële en personele middelen onder druk staan. Hoe kunnen we in deze context blijven inzetten op kwalitatieve en toegankelijke zorg?

Philippe Delespaul verkent het concept van ecosystemen voor mentale gezondheid (GEM). Vanuit een visie op publieke geestelijke gezondheidszorg staat niet de zorgorganisatie, maar de gemeenschap centraal. Professionele hulpverlening wordt hierbij verbonden met maatschappelijke initiatieven, informele netwerken en lokale hulpbronnen die bijdragen aan herstel, participatie en veerkracht.

Deze lezing biedt een vernieuwend perspectief op duurzame geestelijke gezondheidszorg en nodigt uit om na te denken over de rol van zorgorganisaties binnen bredere maatschappelijke ecosystemen.

Dr. emeritus Philippe Delespaul is psycholoog en emeritus hoogleraar verbonden aan de Universiteit Maastricht. Hij is een  toonaangevende autoriteit binnen de geestelijke gezondheidszorg, met een bijzondere focus op herstelgericht werken en de vermaatschappelijking van zorg (ecosystemen rond mentale gezondheid – GEM).

10.45 – 11.00 uur: Pauze

11.00 – 11.45 uur: Kwartiermaken 2.0: waar ggz en politie elkaar ontmoeten. Over ruimte maken waar het spannend wordt.

Kwartiermaken ontstond vanuit de overtuiging dat mensen met een psychische kwetsbaarheid ruimte moeten krijgen om volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Vandaag krijgt deze visie nieuwe betekenis binnen de samenwerking tussen geestelijke gezondheidszorg en politie.

Peter Dierinck schetst de ontwikkeling van het kwartiermaken in Vlaanderen en verkent hoe ontmoeting, vorming en samenwerking kunnen bijdragen aan meer wederzijds begrip tussen hulpverleners, politiediensten en burgers. Aan de hand van praktijkvoorbeelden toont hij hoe deze samenwerking kan leiden tot minder stigma, meer erkenning en een betere ondersteuning van mensen die zich in een psychische crisis bevinden.

Een lezing over verbinding maken op plaatsen waar maatschappelijke spanningen en kwetsbaarheid elkaar ontmoeten.

Peter Dierinck is klinisch psycholoog en verbonden aan Psyche. Hij speelt een belangrijke rol in het bekendmaken en verankeren van het concept kwartiermaken in Vlaanderen, met aandacht voor inclusie en maatschappelijke participatie.

11.45 – 12.30 uur: Panelgesprek voormiddagsprekers en AZT-medewerkers

12.30 – 13.45 uur: lunchpauze

13.45 – 14.45 uur: Workshop A

15.00 – 16.00 uur: Workshop B

Workshops – elke workshop wordt 2x georganiseerd.

Diagnostiek? Ja, nee, misschien… Een debat over het nut en de bruikbaarheid ervan.

Diagnostiek speelt een belangrijke rol binnen de geestelijke gezondheidszorg, maar roept ook vragen op. Wanneer biedt diagnostisch onderzoek meerwaarde? Aan de hand van praktijkcasussen verkennen we samen de mogelijkheden en beperkingen van ambulante diagnostiek. Verwacht een interactieve sessie waarin ruimte is voor dialoog, kritische reflectie en uitwisseling van ervaringen.

Marie Vanbergen, coördinator supportteam

Het belang van outreachend werken in crisiszorg

Wat maakt een huisbezoek waardevol binnen mobiele crisiszorg? En welke randvoorwaarden zijn nodig om outreachend en veilig te werken? Vanuit praktijkervaring bespreken we de meerwaarde van outreachend werken voor cliënten in crisissituaties. Deelnemers krijgen inzicht in concrete handvatten, aandachtspunten en afwegingen die bijdragen aan kwaliteitsvolle crisiszorg buiten de muren van de organisatie.

An Minnart, therapiecoördinator mobiel crisisteam

Geïntegreerd samenwerken rond ouderen met een psychische kwetsbaarheid

Ouderen met een psychische kwetsbaarheid hebben vaak ondersteuning nodig op verschillende levensdomeinen. Dit vraagt om afstemming en samenwerking tussen diverse partners, én om voldoende kennis en expertise in het werkveld. In deze workshop verkennen deelnemers, vertrekkend vanuit een praktijkcasus, hoe ondersteuning en samenwerking vorm kunnen krijgen. We staan stil bij wat helpend kan zijn in de praktijk, welke uitdagingen zich kunnen voordoen en hoe hiermee kan worden omgegaan. We nemen daarin ook het belang mee van outreachend werken binnen deze context.

Sofie Huysmans, teamcoördinator mobiel team ouderen/ouderenexpertiseteam

Aan de slag met de FACT methodiek: een netwerk bouwen van zorg

FACT (Flexible Assertive Community Treatment) ondersteunt mensen met complexe en langdurige zorgnoden in hun eigen leefomgeving. In deze workshop maken deelnemers kennis met de uitgangspunten van de FACT-methodiek en de toepassing ervan in de praktijk. Via concrete voorbeelden wordt duidelijk hoe zorgpartners samen een netwerk vormen rond de cliënt en hoe gedeelde verantwoordelijkheid kan bijdragen aan herstel, stabiliteit en crisispreventie.

Janice Graindor, teamcoördinator en Lieve Smet, therapiecoördinator mobiel team en beschut wonen

Het participatiewiel: team activering zet in beweging

Participatie is een belangrijke bouwsteen van herstel en maatschappelijke inclusie. Maar welke mogelijkheden bestaan er vandaag voor mensen met een psychische kwetsbaarheid op vlak van activering, vrijwilligerswerk, opleiding en werk?

In deze workshop maak je kennis met het participatiewiel, een praktisch kader dat de verschillende niveaus van arbeidsparticipatie en maatschappelijke betrokkenheid zichtbaar maakt. We brengen het bestaande aanbod en de betrokken partners in kaart en gaan in gesprek over succesfactoren, drempels en uitdagingen. Daarnaast staan we stil bij de impact van recente beleidsontwikkelingen op de praktijk.

Deze workshop biedt inspiratie voor iedereen die wil bijdragen aan een inclusieve samenleving waarin participatie voor iedereen mogelijk is.

Els Van De Sompel, teamcoördinator activering

Artinus – creativiteit als brug naar ontmoeting en participatie

Hoe kunnen kunst en creativiteit bijdragen aan verbinding, herstel en maatschappelijke participatie? Tijdens deze interactieve workshop maak je kennis met Artinus, het creatieve atelier van AZT.

Geïnspireerd door de tentoonstelling met werken en gedichten van kunstenaars verbonden aan Artinus, ga je zelf creatief aan de slag. De workshop biedt ruimte om te ervaren hoe artistieke expressie mensen samenbrengt, talenten zichtbaar maakt en nieuwe vormen van ontmoeting creëert.

Verwacht geen kunstervaring of voorkennis, maar wel een laagdrempelige en inspirerende kennismaking met de kracht van creativiteit binnen herstel- en participatieprocessen.

Jolien Meijer van Putten, creatief therapeut en coördinator Artinus

Herstelondersteunende zorg: what’s in a name?

Herstel is een kernbegrip binnen de geestelijke gezondheidszorg, maar wat verstaan we er precies onder? En welke plaats neemt ervaringsdeskundigheid daarin in? In deze workshop gaan deelnemers in gesprek over een gedeelde visie op herstel en verkennen ze hoe ervaringskennis kan bijdragen aan kwaliteitsvolle zorg. Samen onderzoeken we welke kansen er liggen voor een sterkere samenwerking tussen professionals en ervaringsdeskundigen.

Els Roevens, coördinator OverHoophuis en ervaringsdeskundigen

Samen werken aan goede zorg: lokale kruispuntenwerking als hefboom.

Goede zorg ontstaat wanneer verschillende partners elkaar vinden rond de hulpvraag van de cliënt. In deze interactieve workshop verkennen deelnemers de bouwstenen van een sterke lokale samenwerking. Via dialoog en uitwisseling brengen we inspirerende praktijken, succesfactoren en uitdagingen in kaart. De inzichten vormen mee input voor de verdere ontwikkeling van de lokale kruispuntenwerking binnen ELZOH.

Daisy Menten, stafmedewerker ELZOH en Ariane Dewil, manager vermaatschappelijkte zorg AZT