De comfortroom als preventieve zorgruimte

Van bachelorproef naar doordacht zorgconcept

Soms begint verandering niet met een groot plan, maar met iemand die denkt: ‘dit kan anders’. Op de afdeling jeugdpsychiatrie van AZT leidde die gedachte tot een herwerking van de comfortroom, een prikkelarme ruimte waar jongeren tot rust kunnen komen bij oplopende spanning. Niet omdat de ruimte ontbrak, maar omdat de visie nog niet scherp stond. Dankzij het onderzoek en engagement van verpleegkundige Lise Coppens, en de coachende ondersteuning van teamcoördinator Wendy Donders, groeide de comfortroom uit tot een doordacht zorgconcept. Eén dat jongeren helpt om spanning te reguleren én toont wat er mogelijk is wanneer medewerkers ruimte krijgen om hun ideeën waar te maken.

Dichtbij jongeren werken

Lise Coppens kende de afdeling al van haar stage en voelde zich er meteen op haar plaats. “Je werkt hier heel dicht bij jongeren,” vertelt ze. “Ze zijn heel eerlijk, zonder filter. What you see is what you get. Dat vraagt veel investering van jezelf, maar net daardoor bouw je een band op. En die band heb je nodig om samen te kunnen benoemen wat er speelt.”

Dat nabij werken maakt jeugdpsychiatrie voor haar bijzonder. “Bij jongeren werk je veel meer samen, in de groep, en je voelt sneller wat werkt en wat niet. Je maakt echt impact. Dat maakt het intens, maar ook heel aangenaam.”

Een ruimte zonder duidelijke betekenis

Met de ingebruikname van het nieuwe gebouw in 2023 kreeg elke leefgroep van de afdeling jeugdpsychiatrie een comfortroom. De infrastructuur was er, maar het gebruik bleef zoekend. “Er was een ruimte, maar geen heldere omkadering,” zegt Wendy Donders. “Zonder duidelijke visie krijgt zo’n plek snel verschillende betekenissen, en dat is net wat we wilden vermijden.”

Dat viel ook Lise op. Tijdens haar bachelorproef besloot ze het bestaande concept van de comfortroom grondig te onderzoeken. “Ik zag een ruimte met veel potentieel, maar ook veel vragen,” vertelt ze. “Wanneer gebruik je die? Waarvoor wel, waarvoor niet? En hoe kan een comfortroom jongeren écht helpen bij spanning?”

Herdenken in plaats van herinrichten

Het antwoord lag niet in nieuwe decoratie, maar in een fundamentele herdenking. “Het ging niet over herinrichten, maar over herpositioneren,” benadrukt Wendy. “De comfortroom mocht geen time-outruimte worden, geen strafplek en zeker geen vorm van afzondering.”

Samen kozen ze resoluut voor een preventieve insteek. “De comfortroom is een prikkelarme ruimte waar jongeren, in overleg met begeleiding, tot rust kunnen komen,” zegt Wendy. “De deur gaat niet op slot, jongeren kunnen er altijd uit. Het moet een plek blijven die uitsluitend met rust en veiligheid geassocieerd wordt.”

Onderzoek als stevige basis

De bachelorproef van Lise werd het inhoudelijke fundament van het project. Ze baseerde zich op wetenschappelijk onderzoek en vertaalde dat naar de praktijk. “Ik heb onderzocht welke materialen helpen bij zelfregulatie, het leren omgaan met spanning en emoties,” legt ze uit. “Lichtprojecties, white noise, sensorische stimulatie, eenvoudige oefeningen… Jongeren kunnen zelf ontdekken wat voor hen werkt.”

Die keuzevrijheid is essentieel. “We willen jongeren niet zeggen hoe ze tot rust moeten komen,” zegt Lise. “Ze mogen zelf ervaren en kiezen. Wat hier werkt, kan misschien ook thuis helpen.”

Die brug naar thuis werd bewust meegenomen. “We kiezen voor betaalbare materialen die je in een gewone winkel kan kopen,” vult Wendy aan. “Zo blijft het haalbaar voor gezinnen en nemen jongeren iets mee dat verder gaat dan hun opname.”

Duidelijke richtlijnen

Even belangrijk als wat de comfortroom wél is, is wat ze niet mag worden. “Het is geen gespreksruimte, geen slaapplaats en geen vorm van afzondering,” benadrukt Lise. “Er mag geen andere energie aan hangen dan rust.”

Ook het verschil met de slaapkamer wordt expliciet gemaakt. “Een kamer bevat nog veel prikkels,” zegt Wendy. “De comfortroom is echt ontworpen om te ontprikkelen. Dat onderscheid leggen we duidelijk uit aan jongeren.”

Van idee naar gedragen praktijk

De herwerking bleef niet beperkt tot de ruimte zelf. Er kwam een volledig kader: richtlijnen voor medewerkers, posters in de leefgroepen, informatiefiches voor jongeren, een vaste plaats in het opnameboekje en tijdens de rondleiding bij het begin van een opname. “Zo weten jongeren vanaf de start wat de comfortroom is en waarvoor ze dient,” vertelt Lise.

De comfortroom werd ook geïntegreerd in bestaande zorgprocessen rond preventie en het in kaart brengen van spanning, zoals het agressiepreventieplan en de spanningsthermometer. “Samen brengen we in kaart wat helpt bij oplopende spanning,” zegt Lise. “Jongeren krijgen zelfs kleine kaartjes mee die ze achter hun gsm kunnen steken. Zo nemen ze inzichten mee naar huis.”

Vandaag zijn de materialen aanwezig, lopen de opleidingen voor medewerkers en is Lise referent voor de comfortroom. “Ik ben hier echt fier op,” zegt ze. “Zulke projecten geven me energie en veel voldoening.”

Het vuur brandend houden

Voor Wendy is dit project een mooi voorbeeld van hoe ze haar rol als teamcoördinator ziet. “Alles wat bij medewerkers vanbinnen borrelt, daar brandt het vuur,” zegt ze. “En dat vuur moet je ruimte geven om brandend te houden.”

Die visie zit diep verankerd in de werking van het team. “Ik heb Lise ondersteund in dit project, maar ik heb haar vooral zoveel mogelijk zelf laten doen,” vertelt Wendy. “Het zou zonde zijn om een gemotiveerde medewerker af te remmen. Mensen hebben zoveel in hun mars en ik vind het mijn taak om hun talent te zien en te voeden.”

Lise voelt die ruimte heel sterk. “Je krijgt hier echt het gevoel dat je meteen mag bijdragen als nieuwe medewerker,” zegt ze. “Je ideeën zijn welkom en je mag daarin groeien. Dat geeft beroepsfierheid.”

Inspiratie voorbij de eigen afdeling

De herwerkte comfortroom blijft niet beperkt tot de afdeling jeugdpsychiatrie. “We gaan met andere afdelingen van het psychiatrisch ziekenhuis in gesprek om onze bevindingen te delen,” vertelt Wendy. “Niet om één model op te leggen, maar om te inspireren.”

Ook voor Lise voelt dat logisch. “Elke afdeling is anders, maar de vraag hoe je rust en zelfregulatie ondersteunt, leeft overal,” zegt ze. “Het is fijn om die expertise te kunnen delen.”

Meer dan een herwerkt concept

Wat begon als een bachelorproef, groeide uit tot een gedragen zorgconcept én een inspirerend verhaal voor heel de Alexianen Zorggroep Tienen. “Als medewerkers voelen dat ze hun talenten mogen inzetten, groeit hun engagement,” besluit Wendy. “En natuurlijk ook de kwaliteit van onze zorg.”

Wil jij ook werken in een organisatie waar jouw talent alle kansen krijgt om zich te ontwikkelen? Bekijk zeker onze vacatures of bezorg ons je open sollicitatie!